Bodrum’da Elektrik Tesisatında Sık Yapılan Hatalar, Tehlikeli Yanlışlar ve Profesyonel Çözüm Analizleri

Elektrik, modern yaşamın vazgeçilmez bir parçası olduğu kadar, kurallarına uyulmadığında en tehlikeli güçlerden biridir. Bodrum gibi yapı stokunun hızla arttığı, tadilatların yoğun olduğu ve mevsimsel kullanımın getirdiği zorlukların yaşandığı bir bölgede, elektrik tesisatlarında yapılan hatalar ne yazık ki sıkça karşımıza çıkmaktadır. "Usta hatası", "malzemeden kaçma" veya "bilgi eksikliğinden" kaynaklanan bu yanlışlar; binlerce liralık elektronik cihazların yanmasına, yangınlara ve hatta can kayıplarına yol açabilmektedir. Bu kapsamlı analiz yazısında, sahada aktif çalışan bir Bodrum elektrikçi gözüyle, en sık karşılaşılan tesisat hatalarını, bu hataların neden olduğu riskleri ve mühendislik tabanlı doğru çözüm yöntemlerini 2000 kelimeyi aşan bir detayda irdeleyeceğiz. Bu rehber, mülk sahipleri için bir "farkındalık", sektör profesyonelleri içinse bir "kontrol listesi" niteliğindedir.

HATA 1: Topraklama Yerine "Sıfırlama" Yapılması

Sorun: Eski binalarda veya bilinçsizce yapılan tadilatlarda, prizlere gerçek bir toprak hattı çekmek yerine, prizin içindeki Nötr ucu ile Toprak ucu arasına bir tel atılarak köprü yapılır. Buna halk arasında "Sıfırlama" denir.
Risk: Bu, bir ölüm tuzağıdır. Şebekede bir arıza olur da Nötr hattı koparsa veya faz ile nötr yer değiştirirse (Tedaş çalışması sırasında olabilir), cihazın (çamaşır makinesi, buzdolabı) metal gövdesine doğrudan elektrik gelir. Dokunan kişiyi çarpar. Ayrıca Kaçak Akım Rölesi sıfırlama yapılan tesisatta çalışmaz.
Çözüm: Binaya mutlaka bağımsız bir topraklama hattı çekilmelidir. Bodrum’un kayalık zemininde gerekirse kimyasal dolgulu, ağ tipi topraklama yapılmalı ve her prize 3. kablo (Sarı-Yeşil) olarak ulaştırılmalıdır.

HATA 2: Kaçak Akım Rölesinin (KAR) İptal Edilmesi

Sorun: "Sigorta sürekli atıyor" şikayetiyle gidilen birçok evde, sorunu çözmek yerine ustanın (!) Kaçak Akım Rölesini söküp attığı veya giriş-çıkışlarını köprüleyerek devre dışı bıraktığı görülür.
Risk: Kaçak Akım Rölesi, insan hayatını koruyan tek cihazdır. 30mA (Miliamper) üzeri bir kaçakta elektriği keser. Bu cihaz yoksa, banyoda saç kurutma makinesi suya düşerse veya bir çocuk prize dokunursa, sigorta atana kadar (ki sigorta insanı korumaz) ölümcül akım geçer.
Çözüm: Röle asla iptal edilmemelidir. Eğer atıyorsa, tesisatta gerçek bir kaçak vardır. Profesyonel bir Bodrum elektrikçi, izolasyon test cihazı (Megger) ile kaçağın olduğu hattı (örneğin su almış bir bahçe lambası) bulup onarmalıdır.

HATA 3: Yanlış Sigorta Değeri Seçimi

Sorun: "Klima çalışınca sigorta atıyor, yerine daha büyüğünü takalım." mantığı. Örneğin 1.5 mm² kabloya 25 Amper sigorta takmak.
Risk: Sigortanın görevi cihazı değil, kabloyu korumaktır. Kablonun taşıyabileceği akımdan (Örn: 1.5 mm² için max 16A) daha büyük bir sigorta takarsanız, aşırı yüklenmede sigorta atmaz ama kablo ısınır, erir ve yangın çıkarır. Duvar içindeki kablo yangınları en zor tespit edilen ve en tehlikeli olanlardır.
Çözüm: Sigorta, kablo kesitine göre seçilmelidir. Eğer yük artıyorsa, sadece sigorta değil, kablo da kalınlaştırılmalıdır.

HATA 4: Buatlarda Gevşek ve Yanlış Bağlantı

Sorun: Kabloların buat içinde sadece el ile bükülüp bantlanması. Özellikle bakır ve alüminyum kabloların birbirine direkt bağlanması.
Risk: Gevşek bağlantı, akım geçerken "ark" (kıvılcım) yapar ve ısınır. Elektrik bantları zamanla kurur ve açılır. Bakır ve alüminyum birbirine değerse "galvanik korozyon" oluşur, temas direnci artar ve nokta yanar.
Çözüm: Bağlantılar mutlaka "Klemens" (Wago, Ray klemens veya Porselen klemens) kullanılarak yapılmalıdır. Bant kullanımı, modern tesisatçılıkta kabul görmez.

HATA 5: Nötr Kopması ve Voltaj Yükselmesi

Sorun: Bina girişindeki veya direk bağlantısındaki Nötr hattının gevşemesi veya kopması.
Risk: Trifaze (3 Fazlı) sistemlerde nötr koparsa, fazlar arasındaki denge bozulur (Yıldız noktası kayması). Bazı dairelere 180V giderken, bazılarına 380V gidebilir. Bu durum, o an prize takılı olan tüm elektronik cihazları (TV, Buzdolabı, Kombi) saniyeler içinde yakar.
Çözüm: Pano bakımlarında nötr klemensleri tork anahtarı ile sıkılmalıdır. Ayrıca panoya "Aşırı ve Düşük Gerilim Koruma Rölesi" (Voltage Protector) takılmalıdır. Bu cihaz, voltaj 260V'u geçerse elektriği keser ve cihazları kurtarır.

HATA 6: Dış Mekan Aydınlatmada Yanlış Malzeme

Sorun: Bahçeye, iç mekan için üretilmiş (IP20) kablo ve armatür döşenmesi. Ek yerlerinin sadece bantlanıp toprağa gömülmesi.
Risk: İlk yağmurda veya bahçe sulamasında sistem su alır ve sigortalar atar. Toprak altındaki ek yerlerinde kaçak oluşur, bu kaçak bahçedeki toprağı "elektrikli" hale getirebilir ve çıplak ayakla basanları çarpabilir.
Çözüm: Dış mekanda mutlaka IP65/67 sınıfı armatürler, NYY (Siyah) yeraltı kablosu ve içi reçine/jel dolu su geçirmez buatlar kullanılmalıdır.

HATA 7: Kablo Renk Kodlarına Uyulmaması

Sorun: Tesisat çekilirken eldeki kablo bitsin diye Faz için Mavi, Nötr için Kahverengi veya Toprak için Sarı-Yeşil dışında bir renk kullanılması.
Risk: Daha sonra gelen bir usta veya ev sahibi, renklerin standart olduğunu düşünerek müdahale ederse (örneğin mavi kabloyu nötr sanıp dokunursa) çarpılabilir veya cihazları yanlış bağlayarak yakabilir.
Çözüm: Standartlara (TS HD 308 S2) uyulmalıdır. Faz: Kahverengi/Siyah/Gri, Nötr: Mavi, Toprak: Sarı-Yeşil. Başka seçenek yoktur.

HATA 8: Banyo ve Islak Hacimlerde Priz Konumu

Sorun: Prizlerin duş kabinine, küvete veya lavaboya çok yakın (Zone 0-1-2 bölgeleri) monte edilmesi.
Risk: Su sıçraması veya buhar yoğunlaşması sonucu kısa devre ve çarpılma riski.
Çözüm: Prizler su kaynaklarından en az 60cm uzağa (Zone 3) konulmalı ve kapaklı olmalıdır. Banyo aydınlatmaları ve fanları da IP44 koruma sınıfında olmalıdır.

HATA 9: Aşırı Dolu Kablo Kanalları ve Tavalar

Sorun: Bir kablo kanalına veya borusuna kapasitesinden fazla kablo sıkıştırılması.
Risk: Kablolar üzerinden akım geçerken ısınır. Eğer sıkışık dururlarsa bu ısıyı atamazlar ve birbirlerini ısıtırlar (Derating). Bu durum kablo izolasyonunun erimesine ve yangına yol açar.
Çözüm: Kanallarda ve borularda %30-40 boşluk bırakılmalıdır. Güç kabloları ile data (internet/kamera) kabloları aynı kanaldan geçirilmemelidir (Parazit sorunu).

HATA 10: Yanlış Jeneratör Bağlantısı (Çakışma)

Sorun: Jeneratörün, şebeke elektriği ile ayrılmadan, bir "Enversör Şalter" veya "Transfer Panosu" kullanılmadan, erkek fiş ile bir prize takılarak eve elektrik verilmesi.
Risk: Eğer şebeke elektriği gelirse, jeneratör elektriği ile çarpışır. Jeneratör patlar, evdeki cihazlar yanar ve o sırada direkte çalışan Tedaş işçisi varsa, jeneratörden şebekeye giden elektrik yüzünden ölebilir.
Çözüm: Jeneratör bağlantısı mutlaka 1-0-2 Enversör şalter veya otomatik transfer panosu üzerinden, şebeke ile izoleli şekilde yapılmalıdır.

HATA 11: Havuz Aydınlatmasında 220V Kullanımı

Sorun: Havuz içi lambaların 220V ile çalıştırılması.
Risk: Su ve 220V ölümcül bir ikilidir. Armatür contasından su sızarsa havuzdaki herkes elektrik akımına kapılır.
Çözüm: Havuz aydınlatmaları kesinlikle 12V veya 24V (SELV - Safety Extra Low Voltage) olmalıdır. Trafolar havuzdan uzakta olmalıdır.

Sonuç: Hata Kabul Etmeyen Bir Meslek

Elektrik tesisatında yapılan bir hata, boya hatası gibi "göz zevkini" bozmakla kalmaz, hayat karartır. Bodrum’da mülkünüzün, sevdiklerinizin ve işletmenizin güvenliği için, elektrik işlerini "eli anahtar tutan" herkese değil, eğitimli, sertifikalı, ölçüm cihazları kullanan ve yönetmeliklere hakim profesyonel Bodrum elektrikçi ve mühendislerine emanet edin. Unutmayın, elektrik tesisatı binanın gizli kahramanıdır; doğru çalışırsa hayatı kolaylaştırır, yanlış yapılırsa kâbusa çevirir. Periyodik kontroller ve doğru müdahalelerle riskleri sıfıra indirmek sizin elinizdedir.